Goede grond?

De tekst van vanmorgen zijn de woorden die Jezus spreekt in vers 10-12:

Toen Hij weer alleen was met zijn volgelingen en met de twaalf leerlingen, stelden ze Hem vragen over de gelijkenissen. Hij zei tegen hen: ‘Aan jullie is het geheim van het koninkrijk van God onthuld; maar zij die buiten staan, krijgen alles te horen in gelijkenissen, “opdat ze scherp zien, maar geen inzicht hebben, opdat ze goed horen, maar niets begrijpen, anders zouden ze tot inkeer komen en vergeving krijgen.”’

Marcus 4,10-12

De woorden van onze tekst sluiten aan op de gelijkenis van de zaaier. Een hele bekende. Maar ook een hele belangrijke. De gelijkenis van de zaaier maakt namelijk veel duidelijk over Jezus’ manier van onderwijs!

Voordat we in die verzen duiken, eerst iets meer algemeen over die gelijkenis van de zaaier.

Stel je even voor dat je daar over de akker loopt, met een tas vol zaadjes… Waar zou jij het zaaisel strooien? En waar niet?

Je kunt denken: ‘die zaaier strooit er ook maar gewoon wat op los?!’ Dat heb ik heel lang gedacht over deze gelijkenis. Alleen die gedachte klopt niet. Maar daar kom ik zo direct op. Maar eerst dit: een boer zal zich misschien nog afvragen: ‘Is er wel geploegd?’

DIA 4

In het Israël van Jezus’ tijd werd er uiteraard wel geploegd. Maar dit gebeurde soms pas ná het zaaien.[1] Waarom precies heb ik niet kunnen achterhalen. Maar het verklaart wel waarom die zaaier zo in het rond strooit. De platgetreden randen en paden van de akker worden na het zaaien ook geploegd. Net zoals de plekken waar de distels groeien. Dan nog de plekken met rotsachtige grond. Die plekken waren bedekt met een dun laagje aarde. Rotsgrond was dus niet direct te herkennen.

DIA 5

Goed, dat is de gelijkenis zelf. Maar die gelijkenis zegt veel over de manier van het gehele onderwijs van Jezus. Maar wat als Jezus je niet alleen iets vertelt over Zijn manier van onderwijzen? Wat als Hij je ook confronteert met hoe je luistert? Is jouw hart, is mijn hart 

GOEDE GROND?

DIA 6

Misschien denk je snel: het zit wel goed met mijn hart... Maar wil je even de tijd nemen om je af te vragen: hoe is het met mijn hart gesteld? Zijn er momenten dat je rotsgrond of distels ervaart in je geloof, in de kerk? Zijn er zelfs momenten dat wat je hoort bij de preek je ene oor in en je andere weer uit gaat?

DIA 7

#1. Jezus’ manier van onderwijs: rondstrooien

De zaaier strooit in het rond. De grond waarin het zaaisel land is eerst nog niet van belang. Zo gaat de Here Jezus ook te werk in hoe Hij het Goede Nieuws bekendmaakt. Maar niet alleen in zijn prediking. Heel zijn optreden en zijn wonderen doet Hij in de openheid

DIA 8

Maar toch: Jezus lijkt de waarheid bewust te verbergen voor ‘wie buiten staan’. Zegt Hij dat niet in vers 11 en 12? ‘Aan de leerlingen is het geheim onthuld. Maar wie buiten staan krijgen enkel gelijkenissen te horen, zodat ze het niet begrijpen.’ Alleen dat is niet precies wat Jezus zegt. Jezus wijst de situatie aan: ze geloven niet, zoeken niet om het te begrijpen. Als ze hun goede oren en hun scherpe zicht maar zouden gebruiken…! Dan zouden ze inzien dat Jezus wonderen doet die alleen van God kunnen komen. Dan zouden ze begrijpen dat Jezus heel scherp de waarheid spreekt.

DIA 9

Zie je: de gelijkenissen brengen aan het licht wie zoekt in geloof en wie niet. Waar Jezus Zich bekendmaakt wordt het hart van mensen zichtbaar. Maar Jezus maakt hier geen onderscheid in wie Hem mag kennen. Hij maakt Zijn Goede Nieuws aan iedereen bekend. Maar of je hart open gaat of dicht, dat hangt af van geloof.

DIA 10 | ZWART

Dat is allereerst ook een oproep aan ieder van ons: maak geen onderscheid tegen wie je wel of niet vertelt van je geloof.

‘Ach, tegen die collega hoef ik toch niet te beginnen over geloof… Ze gaat het nooit geloven.’

‘Die teamgenoot is zó overtuigd atheïstisch… Die verandert toch niet van mening.’

DIA 11

Het is heel begrijpelijk dat we soms zo denken. Alleen je weet vooraf niet of het zaadje dat jij strooit misschien toch wel in goede grond land. Het kan maar zo zijn dat in het leven de ploeg er nog een keer overheen gaat. Dat een leven door omstandigheden wordt omgewoeld. Een rake opmerking die is blijven hangen kan dan toch plotseling opbloeien tot geloof.

DIA 12

Dat is ook een grote zegen aan dat je elke zondag weer een preek kunt horen. Zijn boodschap wordt overal rondgestrooid. Zie je Gods genade daarin? Dat Jezus elke zondag weer op allerlei verschillende manieren naar je toe komt? Dat Zijn boodschap van redding en liefde door allerlei verschillende personen telkens weer wordt verteld? Bij ons in de kerk, en op al die andere plekken.

En waar Jezus komt, daar wordt de aard van je hart zichtbaar. Dus: hoe luister jij?

DIA 13

#2. Jouw manier van luisteren: de aard van je hart

We hebben allemaal weleens moeite met luisteren. Een preek sluit lang niet altijd aan bij wat ik nodig heb, wat er in mijn leven speelt. Of de toepassing is nauwelijks aanwezig, of gewoonweg mis. We herkennen allemaal dat het Goede Nieuws soms geen wortel kan schieten. Dat de boodschap wordt verdrongen door zorgen of verlangens.

Ik herken het ook zelf: ik zit niet zo vaak zelf in de kerk als luisteraar. En als ik er dan zit, dan kan een preek me domweg tegenstaan. Dat kan door preekstijl of door voorkomen. Soms luister ik dan zomaar met een half gesloten hart. Ik zei het net al: ik ben soms een slechte luisteraar als het om preken gaat.

DIA 14

Maar Jezus roept je met deze gelijkenis op: ga eens bij je eigen hart te rade. In wat voor voedingsbodem landen de woorden die gelezen en gepreekt worden daar? Is het goede grond, kun je uit elke preek wel iets halen? Of kun je juist op elke preek wel iets aanmerken, wat er mis aan is?

DIA 15

Het zou prachtig zijn als het geloof en als preken meer zouden zijn als bamboe. Bamboe is één van de snelst groeiende plantensoorten. Sommige bamboe kan 5 tot zelfs 91cm per dag groeien!

DIA 16

Maar preken zijn meer als gewone zaadjes, waar lang niet voor iedereen een plantje uit komt. Een preek is een zonnestraal of een regenbui, of bemesting op de akker van je hart. Elke zondag weer iets. Zodat het kan groeien. Niet alles is even fijn. Soms komt een regenbui terwijl je juist zonneschijn verlangt.

DIA 17

Zo kan het ook met je geloof zijn. Je hebt behoefte aan bemoediging en er komt een scherpe preek. Of je hebt iets nodig dat je wakker schudt, maar je krijgt een zachte deken van genade. Als je meer geestelijke honger hebt, vertrouw dan niet op het ene zaadje, ene straaltje zon of regen van een preek. Wat voor honger heb je? Waar heb je behoefte aan in je geloof? Kom in actie en zoek ook zelf verdieping, begrip, verbinding… Bijt je erin vast en geef niet op. Vraag hulp en doe het niet alleen. Jezus’ boodschap van redding en nieuw leven is veel te waardevol om aan je voorbij te laten gaan.

DIA 18

Weet je, dat is voor mij als predikant echt een uitdaging. Ik mag dag in dag uit met geloof en de Bijbel bezig zijn. Prachtig, want ik houd van Gods Goede Nieuws! Ik houd van preken! Maar de vraag is telkens: hoe blijf ik zelf gevoed? Soms voelt ook mijn geloofsleven als barre grond waar maar niets wil opkomen. Soms kom je daar pas na enige tijd achter… Terugkijkend op de afgelopen tijd herken ik zo’n periode. Een periode met weinig glans, weinig merkbare groei, weinig vernieuwing… Dan zoek ik een boek dat me weer nieuw inzicht geeft in de Bijbel en het Evangelie.

DIA 19

Blijf Jezus zoeken. En luister zo op een vasthoudende manier. Niet als iemand die hoort en vergeet, maar als iemand die hoort en het niet loslaat. Daarin zie je de aard van het hart. Zo luisteren, dat levert vrucht op!

DIA 20

#3. Wat het oplevert: vrucht dragen

Vrucht dragen. Dat is tegelijk ontzettend moeilijk en ontzettend bevrijdend. Ontzettend moeilijk want het betekent: jij kunt het niet doen. Je kunt het niet maken of organiseren. Man o man. Wat zouden we graag de vrucht organiseren: dat we door het goed te regelen ons geloof een boost konden geven. Dat we door het allemaal goed te doen het geloof zouden kunnen geven aan een ander.

DIA 21 | ZWART

Lieve broers en zussen in onze Heer: zo werkt het niet. Wij geven de groei en de vrucht niet. Dat is ontzettend moeilijk. Zeker voor wie ongelovige vrienden of familie heeft. Ik heb ze ook… Je bidt voor ze. Je praat zo open als je kan over je eigen geloof, je eigen hoop. Je spreekt over je bewondering voor God en Jezus, en ook over je eigen vragen, je twijfels… Maar wij kunnen de groei en de vrucht niet geven.

DIA 22

Tegelijkertijd is het ook bevrijdend: het hangt niet van jou en mij af! God zij dank hangt het niet van jou en mij af! Ja, wij kunnen ons voor onszelf inspannen om Gods Goede Nieuws te begrijpen. Maar bij een ander kun je alleen zaaien. Alleen water geven, bemesten en schijnen. Dat doen we zo goed mogelijk. En daarbij maken we fouten. Daarbij beschadigen we elkaar soms. Daarbij schrijf ik soms een slechte preek. Maar God kan ook met een kromme stok soms kaarsrechte slagen maken.

DIA 23

Maar waar bij jou Gods boodschap in goede aarde landt, kan het vrucht dragen. Daar kunnen wij ons voor inzetten. Daartoe roept Jezus ons op. En die vrucht, het geloof dat je heeft gegrepen en dat je uitleeft… die vrucht kan weer zaaigoed worden voor de mensen om je heen. Het kan anderen tot inkeer, tot bekering brengen. Zelfs als er in lange tijd toch maar één zaadje… als er maar één rake opmerking of treffende preek landt, kan daar uitbundig veel geloof uit voortkomen. Dertig-, zestig- en honderdvoudig. Dat houdt in: een ongelofelijk rijke oogst!

DIA 24

Weet je, de kracht van Gods genade zit in die laatste woorden van onze tekst: “…anders zouden ze tot inkeer komen en vergeving krijgen.” Maar dan moet je wel goed begrijpen wat Jezus daarmee bedoelt.

DIA 25

Want Jezus maakt in zijn verkondiging geen onderscheid tussen mensen. Hij strooit zijn boodschap rond. Hij vertelt iedereen die het kan horen Zijn evangelie van vergeving en nieuw leven.

Maar toch maakt zijn optreden onderscheid: het laat zien waar het hart van mensen op gericht is. Ja, Jezus legt het evangelie uit aan iedereen die het wil begrijpen.

DIA 26 | ZWART

En hoe erg je je ook hebt verhard… Hoe lang je ook ogen en oren hebt gesloten voor Zijn weg van liefde en vergeving… er is altijd inkeer mogelijk, altijd vergeving bij God! Hij wil het geheim van het Koninkrijk aan je geven: vergeving door Hem, hoopvol leven metHem.

Ook als jij vandaag merkt dat je hart heel snel weer leeg is. Als de boodschap van Gods genade toch maar karig voelt. Of als er in je hart honderden andere dingen leven. Als je jezelf teleurstelt in je luisteren of als je weinig vrucht ziet.

DIA 27 | #3

Wij hebben de vrucht niet in de hand. Wij organiseren het geloof niet. Nee, God geeft vrucht. Op Zijn tijd. Op andere tijden geeft Hij regen en voeding of barre winters in je geloof.

DIA 28 | TITELDIA

Daarom bidden we: bewerk ons hart, o God, maak het GOEDE GROND!

AMEN

[1] William L. Lane, The Gospel According to Mark, NICNT (Eerdmans, 1974), 153, noot 15.