God breekt af wat niet klopt maar bouwt beter op

De tekst voor deze preek is Micha 2:12-13.

DIA 1

Ik zal je bijeenbrengen, Jakob, je in je geheel bijeenbrengen.

Ik zal verzamelen wat er van Israël over is, Ik zal het verzamelen.

Ik zal ze samenbrengen als schapen en geiten

binnen de omheining, als een kudde in de wei;

het zal daar gonzen van de mensen.

Hij die een bres slaat gaat voorop,

ze breken uit, ze trekken door de poort,

ze gaan erdoor naar buiten.

Hun koning gaat hun voor,

de HEER gaat aan het hoofd.

Micha 2,12-13

Dat is de tekst. Ik neem een behoorlijke aanloop om bij die hoopvolle tekst te komen. Dus als je denkt ‘wanneer gaat het dan over die tekst?’ Dat komt misschien wat later dan verwacht…

DIA 2 | ZWART

__________

‘Het is een moeilijke tijd om kinderen op te voeden.’ Dat wordt weleens tegen mij gezegd. Als vader, maar ook als predikant. Het is waar, denk ik. Hoewel kinderen opvoeden denk ik altijd uitdagend is geweest…

Toch: het dagelijks leven wordt wel steeds complexer. De tijd waarin je opgroeide was minder ingewikkeld dan de tijd waarin je zelf kinderen opvoedt. Dat geldt voor elke volgende generatie. Maar de ontwikkelingen gaan nu sneller dan veel mensen kunnen bijhouden.

Het kan je aanvliegen. Als je jonge kinderen hebt bijvoorbeeld. Sommige televisieprogramma’s zijn zó gemaakt dat kinderen aan het beeld gekluisterd blijven. Het concentratievermogen leidt eronder. Hele jonge kinderen die veel kijken kunnen zelfs ontwenningsverschijnselen krijgen, alsof ze verslaafd zijn.

DIA 3

Maar ook om oudere kinderen zijn er zorgen in onze wereld – of om jezelf. Het is steeds vaker in het nieuws: sociale media maken hun platforms bewust verslavend. Allerlei technieken zijn erop gericht om je te laten doomscrollen. Mensen, zelfs kinderen worden door sommigen gezien als melkkoeien waar zoveel mogelijk winst uit gehaald moet worden.

DIA 4 | ZWART

Veel van de systemen in onze wereld zijn rot tot op het bot.

Dat is niet zo’n opbeurende boodschap voor een preek na de doop. Gelukkig blijft het daar vanmorgen dan ook niet bij. Want we hebben een God die kapotte systemen wil afbreken én rechtzetten. Alleen de weg die Hij daarvoor in de wereld gaat, is niet gemakkelijk te begrijpen. Als die weg al te begrijpen is…

DIA 5

Micha

Over een dikke maand is het Michazondag. Die zondag staat in het teken van het strijden voor sociale gerechtigheid. Sommige mensen zijn er veel mee bezig. Misschien koop je fairtradeproducten, voor eerlijke werkomstandigheden ver weg. Of je koopt zoveel mogelijk biologisch, voor dierenwelzijn. Je eet vegetarisch of zelfs veganistisch om je ecologische voetafdruk te verkleinen. Of je hebt groene stroom, omdat je duurzaam wil leven. Weer anderen zijn bezig met gerechtigheid in de samenleving: wat is rechtvaardig beleid? Hoe gaan we om met de armen en kwetsbaren in onze samenleving? Met welke snelheid mag je verandering vragen, bijvoorbeeld van ondernemers of boeren in ons land? Wat is rechtvaardig, eerlijk? En vooral ook: wat is oneerlijk, onrechtvaardig? Daarover gaat het Bijbelboek Micha.

DIA 6 | ZWART

Ik hoop dat je een beetje inzicht krijgt in dit Bijbelboek. Dat je meer gevoel krijgt voor de gerechtigheid die God wil brengen in onze wereld. En ook hoe God Zijn gerechtigheid aan het brengen is. Bovendien hoop ik dat je hoopvol(ler) hier de kerkzaal weer verlaat. Ook al is de wereld niet minder complex geworden na dit ruime uur in de kerk.

DIA 7

Eerst even over de persoonvan Micha. Hij was een profeet in de tijd van de koningen van Juda, Jotam, Achaz en Hizkia. Een tijd voor morele achteruitgang. In dezelfde tijd profeten Jesaja en Hosea. in het tweestammenrijk Juda en in de stad Jeruzalem. Micha profeteert op het moment dat Juda wordt bedreigd door de legers van Assyrië en Babylonië. Hij daagt als aanklager de Judese leiders en grootgrondbezitters voor God als rechter. Micha legt in de eerste twee hoofdstukken vooral de vinger aan de zere plek. Dit is waar het er in de samenleving oneerlijk aan toegaat:

‘Elke menselijke maat is verdwenen,’ wijst Micha aan. En Hij zegt: ‘God ziet wat jullie doen! Hij roept het onrecht een einde toe!’

DIA 8

De kernzin van deze preek is:

God breekt af wat niet klopt maar bouwt beter op

DIA 9

God breekt af…

Dat deed God toen door het volk van Juda uit hun land te verjagen. Sommigen zullen vluchten. Anderen zullen in ballingschap worden gevoerd. Dat is wat Micha aankondigt. Maar veel andere profeten gaan daar tegenin.

DIA 10

We lazen hun woorden in vers 6-7 en vers 11. Ze zeggen: het valt wel mee met het naderende onheil! God is toch geduldig?! Zou God zijn geliefde volk, dat Hij heeft uitgekozen, zó straffen?

Wat is er aan de hand in Juda?Het land staat onder druk. Er is oorlogsdreiging vanuit twee wereldmachten uit die tijd, die Juda bedreigen: Assyrië en Babylonië. Daarom staat de economie in Juda onder druk.

DIA 11 | ZWART

Maar wat rijke mensen en leiders in Juda vervolgens doen is ongekend. Kwetsbare inwoners, die moeilijk rondkomen, maken ze op sluwe manieren hun huis en land afhandig. Kwetsbare mensen worden uitgebuit voor zelfverrijking van rijken en leiders. En de profeten? Die praten de invloedrijke mensen naar de mond. In plaats van het onrecht te benoemen, zeggen ze: ‘Ik zie voor jullie wijn en bier,’ oftewel: een vrolijke, feestelijke toekomst!

DIA 12

Het gebeurt in onze wereld ook. Geestelijke leiders die machthebbers naar de mond praten. Die het geloof en religie laten gebruiken voor politiek gewin of ander onrecht. De kerkgeschiedenis van de afgelopen 2000 jaar bevat daarvan ook een flink aantal zwarte bladzijden. Het onrecht wordt soms recht gepraat met de Bijbel in de hand.

DIA 13 | ZWART

Het kan je beangstigen wat er allemaal in deze wereld gebeurt. Ook in de zorg voor je kinderen. Ze groeien op in een veelbewogen tijd. Een tijd waarin de kerken krimpen: ‘Houden ze het geloof vast?’ Er gebeurt veel in de wereld. Je kunt je afvragen ‘Waar is God?’. Daarom is het nodig dat je beseft: God breekt ook af.

DIA 13

God is niet een God die alleen maar steunt, en zachte krachten gebruikt. God haat het onrecht (Ps. 5,6). Hij wil dat niet! Daarvoor stierf zijn Zoon aan het kruis! Zo verzoende Hij onze schuld.

Maar nog altijd werkt Hij door om het onrecht uit deze wereld te verwijderen. Dat is waar het grote verhaal van de Bijbel over gaat: God die de kapotte wereld heel wil maken.

DIA 14

Daarvoor breekt God af wat niet klopt…

...wat niet klopt...

Je leest de waarschuwing daarvoor onder andere in Micha 2,10. Alleen daar wordt iedereen opgeroepen om het land te verlaten! Dus: ook de mensen die de dupe zijn van het onrecht. Ook wie is uitgebuit. Niet alleen de daders, ook de slachtoffers lijden onder de straf die God zijn volk geeft.

DIA 15 | ZWART

Zo wordt ons individualistische wereldbeeld uitgedaagd door het solidaire wereldbeeld van de Bijbel. Ik bedoel: Wij zien een samenleving snel als een verzameling individuen. De Bijbel spreekt met veel meer verbinding: de samenleving als een soort familie. Dat is een rijker, eerlijker wereldbeeld. Als inwoner van een land kun je de dupe zijn van onrechtvaardige systemen. Maar tegelijk kun je ook onderdeel zijn van ingewikkelde, onrechtvaardige systemen waar anderen de dupe van zijn.

DIA 16

Je kunt bijvoorbeeld denken: ‘Ik heb niks met vluchtelingen te maken.’ Toch: je bent onderdeel van de Nederlandse samenleving. Een samenleving waar vanuit je bijdraagt aan de opwarming van de aarde. Waar je bijdraagt aan oneerlijke werkomstandigheden ver weg, door jouw reep chocola van €1,89, of jouw T-shirt van een tientje.

Uit zulke oneerlijke systemen kom je niet zomaar los. Je bent er onderdeel van, simpelweg door waar je woont, werkt en leeft. Zo zijn we onderdeel van een wereld waarin van alles niet klopt.

DIA 17 | ZWART

Er is nog veel meer aan te wijzen. Daar gaat het me niet om. Wat belangrijk is: onze wereld is kapot. Dat is hij vanaf het vroege begin geweest. Maar we hebben geen God die lijdzaam toeziet. Een God die ‘snel zijn geduld verliest’. God heeft lang geduld, maar het onrecht in onze wereld laat Hem niet koud. We hebben een God die afbreekt wat niet klopt.

DIA 18

Maar God zij dank laat Hij het daar niet bij! God bouwt beter op.

DIA 19

God bouwt beter op

God stopt de rot en leidt mensen terug naar God! Maar wat rot is, wat oneerlijk en onrechtvaardig is, dat wordt eerst afgebroken.

Dat is de belofte van Micha 2,12-13. Een belofte die hoop geeft, zonder de scherpe kanten van het leven weg te poetsen. Zonder je de zorgen om de wereld, om de natuur of om je kinderen te sussen. Maar het geeft wel perspectief:

DIA 20 | ZWART

Wat God afbreekt, breekt Hij af om het beter op te bouwen.

Het valt op in onze tekst: God brengt Zijn kinderen, zijn volk weer samen. Vijf keer wordt het benadrukt, met drie verschillende woorden: bijeenbrengen, verzamelen en samenbrengen. Als een kudde zullen Gods kinderen worden samengebracht (vs. 12).

DIA 21

Door de Heer die de goede Herder is: Jezus Christus. Daarnaar wijst Micha in die moeilijke tijd in Juda al hoopvol vooruit.

Dat doen wij ook, hier in de kerk. Midden in deze ingewikkelde tijden. Tijden die je kunnen aanvliegen. Waarin we ons soms zorgen maken om onze kinderen, om onszelf. We worden van alle kanten beïnvloed. Hoe houden we stand voor het goede leven met God? Een tijd waarin we ons zorgen kunnen maken om de kerk die krimpt.

In die tijd wijzen we telkens op Jezus Christus. Hij, Gods Zoon én mens zoals jij en ik, Hij heeft een bres geslagen (vs. 13)!

DIA 22

Hij heeft de weg gebaand naar herstel, naar recht. Hij gaat voorop in het leven zoals het bedoeld is. Liefdevol voor mensen en strijdend tegen onrecht. Daar wijzen we onze kinderen en elkaar op. Ook al is deze wereld kapot. Ook al is het een moeilijke tijd om kinderen op te voeden. Hij zal worden heel gemaakt. De Heer gaat in Jezus Christus Zelf voorop! Hij is de Koning! Hij gaat Zijn kinderen voor op de weg naar herstel. Wij volgen Hem.

DIA 23 | TITELDIA

Dat is bevrijdend hè: wij hoeven de wereld niet te redden! Dat heeft Jezus Christus gedaan. Wij mogen leven vanuit dat vertrouwen van de geredde wereld. Zoeken naar recht en eerlijkheid in alles wat we doen, voor zover het in onze macht ligt. En we vertrouwen: God brengt telkens weer Zijn kinderen samen. Hij leidt als de goede Herder ons naar Zijn hoopvolle toekomst.

AMEN