Overdenking

Ik hoop natuurlijk dat jullie niet zo praten en denken. Maar je komt wel mensen tegen die zo praten en denken. Op school of je studie, collega’s. Of op sociale media.

Het is lekker duidelijk en makkelijk om de wereld in zwart-wit in te delen. Dan hoef je over niet al te veel na te denken. Jullie leven is al moeilijk genoeg, met alle keuzes die je moet maken.

We houden van duidelijkheid. Het kan zomaar dat je dat mist in de kerk. We zeggen dat iedereen komen zoals hij/zij is. En verschillend denken over allerlei dingen mag. Over sommige dingen hebben we het niet zo vaak – dat is ook onduidelijk.

DIA 2

Vanmorgen denken we na over Micha 6. Misschien heb je het tussen de regels door gelezen: de klacht van mensen dat ze het onduidelijk vinden wat God wil… “Wat kan ik de HEER aanbieden, waarmee hulde brengen aan de verheven God?” (Micha 6,6). Er komen nogal wat cynische aantallen achteraan: duizenden rammen… Tienduizend rivieren olie… zelfs kindoffers. Alsof God en het dienen van hem maar wat onduidelijk is. Wat wil God nou?

DIA 3

We denken vanmorgen na over Micha 6,8:

Er is jou, mens, gezegd wat goed is,

je weet wat de HEER van je wil:

niets anders dan recht te doen, trouw te betrachten

en nederig de weg te gaan van je God.

Micha 6,8

Dat is niet zo’n lievig vers, mocht je die indruk hebben. Als je bij vers 8 stopt met lezen kan dat zomaar zo lijken. Maar vers 8 is de basis voor het oordeel dat God geeft in Micha 6,9-16. Daarom hebben we dat hele stuk gelezen.

DIA 4 | ZWART

Bedenk nog even: Micha spreekt tot de rijken en leiders van het volk. Ze buiten arme mensen uit, roven hun land via sluwe leningen. Ze onderdrukken de zwakken. Ze brengen zelfs kinderoffers die ter sprake komen in vers 7. Het is te gruwelijk voor woorden. En dan durven ze te suggereren dat het onduidelijk is wat God wil?! Waar halen ze het gore lef vandaan?!

Tegen die achtergrond moet je vers 8 begrijpen. Daarom zegt Micha ook: er is jou, mens, gezegd wat goed is…Micha hoeft het niet nog even uit te leggen. De bergen, de heuvels en de aarde hebben het gehoord! Ze kunnen er niet omheen.

DIA 5

Ook jij en ik niet. Het is duidelijk wat God van ons vraagt. Want dat is door alle tijden heen telkens hetzelfde. Micha vat het samen in drie principes:

1. Recht doen;

2. Trouw betrachten;

3. En nederig Gods weg gaan.

In vertalingen is niet echt te merken hoe veel inhoud er in die woorden samengepakt zit. Het nauwelijks kort weer te geven. Micha had op de 613 geboden van het Oude Testament kunnen wijzen. Maar nee: God legt Micha deze samenvatting in de mond. Ik doe een poging ze kort toe te passen.

DIA 6

Recht doen, dat is het goede doen. Niet naar de letter maar naar de geest van de wet. Dus niet proberen de gaten in de wet te vinden. Nee, juist proberen de ander te geven en gunnen wat hem/haar toekomt. Dus de taart proberen in even grote stukken te snijden. Alleen dan ook de ander het grootste stuk geven.

DIA 7

Trouw betrachten. Dit tweede principe tweede is moeilijk te vertalen. Het Engels heeft (vrij vertaald) ‘ervan houden genadig te zijn’. Het betekent: ervan houden telkens opnieuw voor trouwe, liefdevolle behandeling te kiezen. Bereid zijn de extra kilometer te gaan, ook als de ander dat niet verdient. Telkens weer vergeven, tot 7x70 keer, zoals God dat met ons doet.

DIA 8

Nederig Gods weg gaan. Bij weg denken wij snel aan duidelijkheid waar je heen moet, welke keuzes je moet maken. Maar als het in de Bijbel gaat over de weg dan gaat het over een levensstijl. De manier van het leven met God. Die moet nederig zijn, niet trost. Niet denken dat jij alles weet en goed tussen de oren hebt. Bereid zijn om je te laten corrigeren. Je bedenkt niet telkens zelf wat goed voor jou is. Je vindt het leven op Gods manier het allerbelangrijkste.

DIA 9 | ZWART

Dat is misschien wel een veel minder duidelijk leven dan je zou willen. Want het geeft geen duidelijkheid op de grote vraagtekens van onze tijd. Hoe lezen we de Bijbel? Is bezwaar hebben tegen vrouwen in het ambt terecht of niet? Hoe gaan we om met LHBT+ in onze gemeente?

Misschien wil je daarvoor wel duidelijke antwoorden. Logisch. Maar het komt ook hierdoor: We behandelen het goede soms zoals we omgaan met wat fout is: we stellen allerlei grenzen en regeltjes. Bewust, maar nog veel meer onbewust. Welke liederen zijn goed en welke fout? Welke mensen zijn goed en welke fout? Welke mening is goed en welke fout? We willen het goede tot in de puntjes duidelijk hebben.

Maar stel nou dat er in Gods liefde grote vrijheid is om het goede te doen? Een veel grotere vrijheid dan wij denken? Vrijheid om de liefde in al zijn veelkleurigheid te léven. Vrijheid die je proeft, hier in Micha’s samenvatting.

DIA 10

Ik las ergens: Het leven met God is geen stormbaan maar een speeltuin. Er is ruimte voor verschil, zolang we in liefde samenspelen. En het gaat mis wanneer we anderen dwingen om op onze manier te spelen. Want we weten wat God van ons vraagt: liefde voor Hem en elkaar.

Dan is niet de vraag waar de grens loopt tussen goed en fout. Dan is het niet zwart-wit, en ook niet zo duidelijk als je soms zou willen. Dan gaat het om de vraag: wat legt God in jouw hart? Waar klopt jouw hart het hardst voor? Welk verlangen naar recht? Welk verlangen naar trouw leven? Welk verlangen naar Zijn nederige manier van leven? Je weet wel wat God wil. Maar wat wil jij voor God doen?

DIA 11 | ZWART

Hoe leer je dat te willen? Ook door het gewoon te doen, misschien zelfs een beetje plichtmatig. Zoals je kinderen soms ook leert dat iedereen mag meespelen. Ook als ze dat niet altijd even vanzelf doen… Niet alles hoeft authentiek en doorleeft en doorvoeld te worden voordat je het doet. Dat is echt een leugen van deze tijd. Want het werkt ook de andere kant op. Er zit een wisselwerking tussen je doen en je willen. Doe wat je wil, ja, maar je leert ook willen wat je doet. Leerling zijn – discipel zijn – vraagt ook discipline: inzet en vasthoudendheid.

Maar doe het niet omdat je God iets zou moeten geven wat Hij nodig heeft. We hebben een relatie met God, geen plichtmatige religie. Doe het dus uit liefde voor de God die Zijn Zoon gaf voor deze wereld. Want even heel bot:

Wat kan God het nou schelen wat je Hem wel of niet geeft? Het gaat niet om je geld, je spullen. Het gaat zelfs niet om je tijd op zichzelf. God heeft alles al wat Hij nodig heeft. Hij heeft niets, maar dan ook niets van jou en mij nodig. En toch wil hij een relatie. Daarvoor heeft Hij het kostbaarste gegeven! Laat toch doordringen hoe liefdevol dat is: het gaat Hem echt om jouw hart. Het gaat Hem om jou! Dat jij leert wat echt leven is. Dat jij echt gelukkig bent. En God weet dat dat alleen maar in de relatie met Hem kan. Want Hij is liefde, naar dát beeld ben je gemaakt!

Dus heb God lief, en doe dan wat Hij in je hart legt.

AMEN