INTRO

Vanaf een afstandje kun je vaak ‘de boel’ ook wat beter overzien. Veel beter dan wanneer je er middenin zit. Daarom kun je vaak ook terugkijkend op je leven zeggen: ‘Wauw. Daar was God echt dichtbij. Daar was Hij mij aan het vormen.’ Of: ‘Ja, dat was een hele moeilijke periode, maar wat heeft me dat toch ook veel gebracht.’

Alleen niet iedereen herkent dat. Het is daarom ook belangrijk om kwaad en lijden niet te vergoelijken. Kwaad is kwaad en blijft kwaad – God heeft dat niet bedoeld of gemaakt. Er is in God ‘geen spoor van duisternis’ (1Jh. 1,5).

Als je wat meer afstand hebt lukt het soms beter om God daarin te vertrouwen. Alleen als je even stilstaat kan juist ook de angst toeslaan. De toekomst en alle onzekerheden vliegen je aan. Alsof je ineens voor een muur staat

Als je midden in een moeilijke situatie zit dan heb je twijfels en vragen: ‘Waarom, Heer? Waarom ik? Waarom nu?’ Maar juist ook midden in die moeilijke situaties mag je steun zoeken en vinden bij God. God is voor ons!

Dat blijkt ook uit het verhaal van de uittocht van Israël uit Egypte. Daar staan we vanmorgen bij stil. In de tekst van vanmorgen klinkt Gods belofte voor ons leven, met alles wat je daarin meemaakt. We lezen Exodus 13,17-4,14.

VERDIEPING

DIA 1

Hoe reageer je als je in het nauw zit, ingesloten tussen twee muren? [Ik heb er maar een plaatje bij gezocht dat voor veel mensen herkenbaar zal zijn de komende tijd…] Goed, het is het volk van Israël dat hier in Exodus in het nauw zit. Maar die ervaring kent iedereen wel in het leven…

Kan ik de toekomst aan? Hoe het zal zijn op die nieuwe school, misschien een nieuwe studie… Welke opdrachten en uitdagingen je in je werk of privé tegenkomt. Kan ik het aan? Heb ik er nog plezier in, haal er ik er voldoening uit? Word ik gewaardeerd om wie ik ben en wat ik breng?

Of hoe zal het gaan met mijn kinderen? Houden ze het geloof vast, en vinden ze dat in de kerk? En verder: hebben ze vrienden om het leven mee te delen? Vinden ze een levenspartner, een huis?

Hoe ontwikkelt het wereldgebeuren zich?

DIA 2

Er zijn tienduizend redenen om je zorgen te maken. Juist in tijden dat je even afstand neemt, vliegen de zorgen van het moment je zomaar aan. Maar in de rust heb je ook de kans om terug te kijken. Te zien wat God in het verleden allemaal voor je heeft gedaan. Vanaf een afstandje kun je vaak de boel beter overzien. Dan lukt het beter om God te vertrouwen.

DIA 3 | ZWART

Dat is waarschijnlijk ook de reden dat we ons kunnen verbazen over Israëls geklaag. Wij kunnen bedenken: ze hebben toch niet 10 plagen meegemaakt waaruit blijkt dat God hen bijstaat?! Ze zijn toch net, met rijkdom overladen, op weg gegaan, hun vrijheid tegemoet?! Maar als je bang bent verlang je naar wat je kent en vertrouwt. Voor de Israëlieten betekent dat: Egypte, met alle nadelen van dien. Want dat was de plek die ze kenden, waar ze wisten waar ze aan toe waren. Nu staan ze oog in oog met de dood. En later, in de woestijn, zullen ze net zo klagen: ‘Had ons maar in Egypte gelaten…’

Tijdens deze preek ontdek je dat de meeste mensen weleens zulk soort dingen denken. Misschien zeg je ze zelfs weleens. Maar je vindt ook kracht om meer op God te vertrouwen, midden in moeilijkheden. Ons thema is:

DIA 4 | TITELDIA

GOD STRIJDT VOOR ZIJN MENSEN

God strijd voor ons , ook terwijl wij soms in benarde situaties zitten. Zulke situaties kunnen ons neerslaan. Alleen dat zegt vaak meer over ons dan over God. Want God is te vertrouwen. Ook in woestijntijden blijft Hij dezelfde: Hij strijdt voor ons, Hij is dichtbij. Dat roept ons op om niet te klagen als slaven.

We staan stil bij Exodus 14,13-14:

DIA 5

Maar Mozes antwoordde het volk: ‘Wees niet bang, wacht rustig af. Dan zult u zien hoe de HEERvandaag voor u de overwinning behaalt. De Egyptenaren die u daar nu ziet, zult u hierna nooit meer terugzien. De HEER zal voor u strijden, u hoeft zelf niets te doen.

Exodus 14,13-14

DIA 6

#1. Benarde situaties

Je zou denken dat het volk van Israël opgelucht kan ademhalen. Ze hebben rijkdom gekregen van de Egyptenaren en zijn nu op weg naar het beloofde land. De Egyptenaren zijn op de knieën gedwongen door de 10 plagen. Alleen de Israëlieten juichen niet te vroeg. Want ze zijn Egypte nog niet uit of de wispelturige farao heeft zijn mening alweer veranderd. Flip-flop-farao, las ik in de voorbereiding (Goldingay, Exodus and Leviticus, 63. SPCK, 2010). Hij achtervolgt ze en haalt ze in.

DIA 7

Maar meer nog dan dat: het lijkt alsof Mozes hen hier bewust heeft gebracht. Ze waren onderweg naar de rand van de woestijn, maar moesten omkeren (14,1-2). We weten niet precies waar Israël precies klem komt te zitten. Ja, er worden genoeg plaatsen genoemd: Etam, Pi-Hachirot, Baäl-Sefon… Maar die plekken bestaan niet meer en de archeologie geeft geen uitsluitsel.

DIA 8

Wel is zeker: op een gegeven moment zitten de Israëlieten klemtussen het leger van farao en de zee. Daarom haalt de farao hen in: hij omsingelt ze zodat ze geen kant op kunnen. Een patstelling voor Israël: overgeven of vechten?

DIA 9

Herken je dat? Dat je vasthoudt aan wat bekend is, terwijl je weet dat niet ideaal is? Dat je bang bent om de dingen anders te doen. Als je plotseling je baan verlies. Of je zit klem in je studie. Je weet dat het geen uitzicht heeft. Of het knaagt aan je dat je iets doet waar je helemaal niet achter staat, maar kunt eigenlijk niet weg. Of je wordt ziek, beperkt of raakt psychisch in de knoop.

Ook in je geloofsleven gebeurt dat. Je verlangt naar verdieping, maar blijft hangen in dezelfde routines. Het lukt je niet ze te doorbreken. Of je wil je blijdschap over Gods redding delen, maar je bent bang voor de afwijzing en onbegrip.

DIA 10

Er zijn momenten dat je weet: zo moet het niet, zo kan het niet verder. Maar je weet ook niet hoe het verder moet. Het kan zelfs voelen alsof je in die benarde situatie bent gebracht. Je kunt niet vooruit en niet achteruit. Het is alsof de muren je insluiten. Wat moet je dan doen?

Mozes verwoordt het: “Wees niet bang, wacht rustig af. Dan zult u zien hoe de HEER vandaag voor u de overwinning behaalt.” Oftewel: vertrouw op God.

DIA 11

#2. Vertrouw op God

Soms is dat het enige wat je kan doen. Het is een houding die je al christen mag oefenen: wachten op God, het verwachten van God. Dat gaat in ieder geval op voor Israël, daar tussen de zee en het leger van farao.

DIA 12

Voor Israël lijkt dit het einde. Er lijkt geen mogelijkheid. Ze weten niet dat God op het punt staat een groot wonder te doen. De zorgen van het moment vliegen hen aan nu ze stilstaan en geen kant op kunnen. Het lijkt niet tot hen door te dringen wat God allemaal al heeft gedaan om hen hier te brengen: al vanaf Abraham, Isaak en Jakob, via Jozef. En recent nog de tien plagen. Die zijn het kortst geleden, maar zeker niet het minste wat God heeft gedaan. Toch lijken ze op dit moment te zijn vergeten Wie God voor hen is geweest.

DIA 13 | ZWART

Het is wat ons soms ook gebeurt, als de zorgen van het moment ons aanvliegen. Mij wel, in ieder geval. Als ik dan niet weet hoe het verder moet, dan kan ik denken dat alles verloren en hopeloos is. Dat alles in het water valt. Een klein voorbeeld: Een ratelende auto en ik zie onze vakantie in het water vallen. Dat is maar klein, duurt maar kort. Soms is het groter en raakt het je geloof.

DIA 14

Het is menselijk. Ons geloofsvertrouwen ‘schommelt’vaak. Het ene moment zijn we vol blijdschap over Gods redding. Alsof je met God de wereld aankan. Een paar weken later drukken zorgen of andere dingen die blijdschap en het vertrouwen weer weg. Dan vergeet je dat God te vertrouwen is.

DIA 15

Dat heeft Hij aan Israël op dit punt in de geschiedenis al meerdere keren benadrukt. Zo heeft hij het ook aan de kerk, aan Gods kinderen benadrukt: Hij heeft jou zó ongelofelijk lief! Hij gaf Zijn Zoon voor jou. Hij werkt met Zijn Geest om je voor Hem te leren leven. Hij heeft je bevrijd van de zonde en de gevolgen daarvan. Je leeft in een volmaakt goede relatie met de Vader, door Jezus Christus Zijn Zoon. Hij heeft je innig lief!

DIA 16 | ZWART

Vertrouw daarop! Je hebt God toch leren kennen! Kijk terug op je eigen leven, naar de momenten waarop Hij dat heeft laten zien. Kijk terug op het offer van Jezus Christus: het kruis is Gods grootste liefdesverklaring aan de mensheid! Zoek telkens weer naar het kennen van en vertrouwen op Die God! Laat het je hoopvol maken!

DIA 17

Nee, dat betekent niet dat het leven over rozen gaat. Er gebeuren dingen die wij niet begrijpen. Dan komt het aan op vertrouwen op God.Vertrouwen dat Hij Zijn goede weg gaat. Dat Hij zorgt voor de mensen waar jij en ik misschien niet voor kunnen zorgen. Mensen die je soms zelfs moet loslaten. Maar daarbij mag je angst en zorgen loslaten. Want God is helemaal te vertrouwen. Oftewel: geen slavenmentaliteit meer.

DIA 18

#3. Geen slavenmentaliteit

Een mentaliteit waarbij alles de schuld is van je omgeving. De dingen overkomen je en je kunt er niets aan doen. Ze zijn de schuld van anderen en van omstandigheden. Het vertrouwde verleden wordt geïdealiseerd omdat je bang bent voor de onzekerheid van de toekomst. Dat is een onvrije houding – een slavenmentaliteit dus.

DIA 19 | ZWART

Zo’n slavenmentaliteit proef je bij de Israëlieten. Niet alleen hier, maar op al die plekken in Exodus waar ze steen en been klagen. Bij elke tegenslag zitten ze in de gordijnen en beginnen te klagen. Maar daar ligt angst onder. Angst voor God. Ze lijken over God te denken als over farao, die als een god werd aanbeden in Egypte. Flip-flop-farao. Zo denken ze over God: alsof Hij niet afmaakt waar Hij aan begint. Alsof Hij het ene moment het één zegt en het andere moment het andere doet. Zulke leiders had je dus vroeger ook al, net als nu…

DIA 20

Het maakt je soms hopeloos. De meeste mensen denken in zo’n situatie weleens volgens een slavenmentaliteit. Dat alles je overkomt en je nergens iets aan kunt doen. Je verlangt terug naar een verleden waarin je zorgenvrij was – of leek. En natuurlijk: de omstandigheden hebben invloed op jouw situatie, net als mensen om je heen. Alleen daarmee sta je zelf voor een keus. Afgelopen zondag hoorde ik een preek waarin werd opgeroepen: zoek naar je eigen aandeel. Hoe klein ook. Maar daar kun je beginnen. Al is het alleen maar dat je kiest om God te blijven vertrouwen, dwars door alle benarde situaties heen.

DIA 21 | ZWART

Vaak kun je ergens wel iets vinden waar je zelf aan kunt werken. Maar soms kun je inderdaad echt niets doen. Dat is uiteindelijk de situatie van de Israëlieten. Ze kunnen niets doen om zichzelf te redden. Zo zaten wij klem in de zonde. En soms kom je in je leven in die situaties die je niet zelf kunt keren. Maar verval dan niet in een slavenmentaliteit.

DIA 22

Maar God is totaal niet zoals de flip-flop-leiders van onze wereld! En je bent geen slaaf van God. Jezus Christus noemt je Zijn vriend (Jh. 15,15), zelfs Zijn broer en zus (Mt. 12,50; Mc. 3,35)! Er is niets, helemaal niets dat ons kan scheiden van de liefde van God (Rom. 8,38-39). DIA 23

En: 

Jezus Christus blijft dezelfde, gisteren, vandaag en tot in eeuwigheid.

Hebreeën 13,8

Dat betekent dus: als Hij Zijn leven voor ons heeft gegeven, dan zal Hij blijven strijden voor zijn mensen!

God is voor ons (o.a. Jer. 29,11)!  We hoeven niet te vrezen. Hij zal ons redden. Wacht maar af.

Hij zou er zelfs de zee voor splijten…

AMEN