God komt dichtbij

Maar God komt dichtbij. Tijdens deze preek letten we via Jozef op hoe God dat doet: dichtbij komen. God laat zien dat Hij dichtbij komt in de droom van Jozef, midden in zijn benarde situatie. Daar komt God dichtbij en maakt Zijn plan bekend door de namen van Jezus. In die namen laat God zijn doel met de komst van Zijn Zoon, het doel van Kerst zien: Zijn plan om te winnen.

Ons thema vanmorgen is:

DIA 4

GOD KOMT DICHTBIJ

Broers en zussen in onze Heer Jezus, gasten,

DIA 5 | ZWART

Doopdienst: 

[God komt dichtbij. Prachtig hoe dat zichtbaar wordt in de doop! De doop is Gods Goede Nieuws in het klein: het laat zien hoe Gods liefde door Jezus werkt! Al vanaf het allereerst begin zegt God: ‘Ik hou van jou, jij hoort bij mij! In het leven met Mij, tussen de mensen die ook dat leven zoeken: dáár kom je tot je recht! Daar ben je echt en helemaal mens zoals Ik het heb bedoeld!’ God belooft dat in Jezus de relatie tussen Hem en jou is hersteld. Bovendien leert Hij je Zelf steeds meer te leven zoals Hij het heeft bedoeld. Daar mag Dani-Lynn in groeien, ze mag het leren van de mensen om haar heen.]

We leven in deze Adventstijd toe naar Kerst, hét feest van de Zoon van God die naar de aarde komt om de mensheid weer met God te verbinden. We lazen het uit Matteüs.

DIA 6

We letten allereerst even op de tekst vóór onze Bijbeltekst. Hiervoor staat het geslachtsregister – die lijst met opgesomde namen: “Abraham verwekte Isaak…” enzovoorts. Het voelt voor veel mensen wat droog om dat helemaal te lezen, maar weet wel waarom Matteüs het vertelt: de komst van Jezus Christus is historisch herleidbaar. Jezus is een mens die echt op deze aarde heeft rondgelopen. Zelfs onderzoekers die kritisch zijn op de evangeliën zeggen dat het bestaan van Jezus geen verzinsel kan zijn.[1]Matteüs laat zien via welke lijn zijn afstamming loopt. Het is een wat droog, maar toch heel waardevol begin van zijn evangelie.

DIA 7 | ZWART

Matteüs kijkt in de eerste zeventien verzen van grote afstand naar de afkomst van Jezus – analytisch. Maar vervolgens zoomt hij helemaal in op de ervaring van Jozef – heel persoonlijk. Zo laat Matteüs zien: God werkt niet alleen in de grote lijnen van de geschiedenis, Hij werkt ook heel persoonlijk in mensenlevens, zoals bij Jozef. De grote God die de tijden overstijgt is een God van relatie, met Zijn volk, met elk individu.

God komt heel dicht bij mensen. Helemaal in dit bijzondere moment, dit brandpunt in de geschiedenis. Want hier gaat God zijn lang beloofde plan ten uitvoer brengen!

Jozef hoort het via een droom.

DIA 8 | #1

#1. Via een droom

Zoals Jozefs droom wordt beschreven was het een realistische droom. Een engel vertelt hem precies op het juiste moment wat hij moet doen. En niet één keer: Jozef krijgt in Matteüs 2 nog drie dromen waarin hem duidelijk wordt verteld wat hij moet doen (2,13.19.22). Zo wijst God hem Zelf de weg, tussen alle kwade machten en krachten door.

DIA 9 | ZWART

Droom je nog weleens? Ik heb heel lang geen dromen gehad. De laatste tijd komen ze weer… Tijdens de voorbereiding las ik dat dat kan komen doordat je onnatuurlijk wakker wordt. Bijvoorbeeld door een wekker, of een huilend kind – voor mij beide geen ondenkbare situaties…[2]

DIA 10 | Dalí

Soms heb je van die dromen die uitkomen. Of je ervaart een déjà vu. Maar heel vaak zijn dromen gewoon dromen – met soms de meest onwaarschijnlijke gebeurtenissen. Misschien droom je helemaal niet. Maar het kan wel iets wakkerroepen: zou God míj maar een droom geven! Zou God mij maar zo Zijn richting wijzen in het leven. Alleen pas dan op dat je de dromen van Jozef niet idealiseert. Het zijn en blijven dromen – ze vragen om een vertrouwende reactie.

DIA 11 | ZWART

Dromen staan in de Bijbel bekend als een middel dat God gebruikt. Denk aan de Jozef uit het Oude Testament, en alle visioenen van de profeten. Daaruit wordt tegelijk ook duidelijk: geloven wat er in dromen gezegd of gezien wordt is niet zo vanzelfsprekend. Daar is geloof en duiding voor nodig. Dat legt iets bloot van hoe God werkt – zelfs bij de hele gelovige en rechtvaardige Jozef dus:

Gods handelen is lang niet altijd zo gemakkelijk aanwijsbaar als wij zouden willen. Zeker: soms wel! Kijk naar Maria, de engel komt gewoon bij haar op bezoek. Maar vaak vraagt het ook om geloofsvertrouwen, terwijl je lang niet alles helemaal begrijpt. Het vraagt van je om het toeval niet weg te zetten als toeval, maar de mogelijkheid te zien dat God er doorheen werkt. Dat vraagt geloofsvertrouwen en oplettendheid. Het vraagt van je om te leven met de vraag: ‘Wat zou God mij via deze situatie of gebeurtenis duidelijk willen maken?’

DIA 12 | #1

Met zo’n basishouding kun je leren Gods richtingwijzers te zien in je leven. Soms heel duidelijk, soms moeilijk aanwijsbaar, via dingen zoals een droom. Maar in zowel de duidelijke als de moeilijk aanwijsbare gevallen vraagt het geloof van je. Geloof om te zoeken naar de richting die God wijst in je leven.

Want we hebben richting nodig in ons leven. We hebben de Bijbel en zoeken daarin naar Gods wil voor het leven met Hem. Maar vanuit je leven en de wereld komen er soms situaties op je af waarbij je denkt: ‘Welke kant moet ik op?’ Dan kun je daar echt naar verlangen, naar richting. Wel extra midden in een benarde situatie.

DIA 13 | #2

#2. Midden in een benarde situatie

Het treft me dit jaar weer opnieuw: hoe donker het in de wereld is op dit moment. Oorlog en oorlogsdreiging. Gigantisch geweld, meerdere genocides die gaan de lijken te zijn, groeiende polarisatie en haat: “het onrecht heerst op aarde, de leugen triomfeert” zingt een bekend lied. Als je om je heen kijkt, dan kun je je afvragen: welke kant gaan we op? Hoe moet het verder in de wereld?

DIA 14 | ZWART

[11u: Het voelt zo vlak voor Kerst wel extra wrang dat de initiatiefwet voor embryokweek een meerderheid in de Tweede Kamer heeft gekregen. De geschiedenis lijkt zich wel te herhalen! Vlak na Jezus’ geboorte was er de kindermoord in Bethlehem: Herodes liet alle kinderen van 2 jaar en jonger doden. En nu wordt het mogelijk om onderzoek op gekweekte embryo’s te doen. Met het argument ‘het kan heel veel levens redden’ wordt de heiligheid van het leven steeds verder aan de kant geschoven. Ja, het kan misschien veel levens redden, maar het zal vele malen meer ongeboren levens kosten. Leven dat moet wijken voor onze controledrang, ons streven om ons eigen leven veilig te stellen – zoals de kinderen moesten wijken voor het behoud van het koningschap van Herodes.]

DIA 15

Je zou de hoop kunnen verliezen – de vlam van je hoop kan doven. Niet alleen om wat er in de wereld allemaal gebeurt op dit moment. De hoop verliezen kan ook om wat er in je eigen leven speelt. Spanning in je huwelijk, zorgen om je kinderen. Het verlies van een geliefde die je rond deze tijd erg mist. We verlangen naar een vertrouwd en veilig thuis, maar misschien confronteert deze tijd je wel extra: ‘Het is er nu niet. Komt het ooit nog weer?’ Maar midden in onze benarde situaties wil God dichtbij komen! Dat zie je bij Jozef gebeuren…

DIA 16 | ZWART

Kijk, Jozef zit klem. Rechtschapen als hij is, wil hij leven zoals God het vraagt. Maar zijn vrouw is buiten hem om zwanger. En één en één is twee: ze is ontrouw geweest en met een ander naar bed geweest, neemt Jozef logischerwijs aan. De engel vertelt hem hetzelfde verhaal dat Maria hem waarschijnlijk zelf ook heeft verteld: ze is zwanger door de heilige Geest. Niet op de menselijke manier – de conceptie is door een wonder van God tot stand gekomen. De rechtschapen Jozef kan dus Maria gewoon tot vrouw nemen – ze heeft zich voor Jozef bewaard.

DIA 17 | #2

Alleen daarmee zit Jozef nog steeds klem, nog steeds in die benarde situatie. Als hij doet wat God zegt en Maria gewoon tot vrouw neemt, zal iedereen denken: verliest hij zijn rechtschapenheid in de ogen van mensen. Linksom of rechtsom: zijn rechtschapenheid staat op het spel! Jozef staat voor de keuze: ‘Geloof ik dat Godhier Zijn doel bekendmaakt?

DIA 18 |#3

#3. Gods plan om te winnen

Voor de Jozef lijkt het geen moeilijke keuze: zodra hij wakker wordt doet hij wat de engel hem bekend heeft gemaakt. Je zou er zomaar overheen lezen hoeveel geloof daaruit spreekt! Jozef is de eerste man die meteen gelovig reageert als God Zijn beloften vervult. Jozef schikt zichzelf helemaal en zonder enige aarzeling onder aan het plan van God! Daarin zie je een basishouding van Jozef om van te leren:

DIA 19 | ZWART

Jozef is niet gehoorzaam aan de letter van de wet, maar aan God Zelf, aan Zijn Geest! En als God duidelijk maakt dat dit Zijn weg is, dan wil Jozef zich daar zonder aarzeling voor inzetten. Zelfs als God Zijn plan vervult op een manier die geen mens ooit kon verzinnen, een manier die je in geen enkele andere religie zo tegenkomt. Dit is Gods plan om te winnen:

DIA 20

God wordt mens. Helemaal, onvervalst en echt mens. Helemaal klein, kwetsbaar, van conceptie af aan! God kiest de lange, ingewikkelde weg om mens te worden – om helemaal aan ons mensen gelijk te worden, om elke verleiding te ondergaan die jij en ik kennen – maar zonder te zondigen. Hij kiest die weg om de gebrokenheid, om alle zonde te dragen. De omslachtige weg die de Almachtige God toch niet nodig heeft om af te rekenen met de zonde en gebrokenheid?

DIA 21 | ZWART

Geen mens kon dat bedenken. Niemand had de komst van God op deze manier verwacht – ook de joden niet! Zij verwachtten een Messias die de fysieke strijd zou aangaan, de onderdrukking van de afgelopen eeuwen zou doorbreken. Een Koning die de zondaars uit het volk zou verwijderen en voor morele zuivering zou zorgen. Maar God maakt in de komst van Zijn Zoon Zijn doel bekend. De namen die Hij krijgt nodigen je uit: ‘Overdenk eens waarvoor deze langverwachte Koning komt…’

Daarom is het ook geen probleem dat die twee namen naast elkaar blijven staan: Immanuel en Jezus Christus. Ze spreken elkaar niet tegen. Meer nog: in de Bijbel wijzen de namen die God geeft op de daden en doelen die God met die persoon heeft! De verschillende namen van Jezus wijzen zo op verschillende aspecten van Zijn werk:

Zijn naam is hier aan het begin van Matteüs Jezus Christus en Immanuel. Jezus dat betekent ‘Jahwe redt’. Jahwe betekent Ik ben, dus Jezus’ naam kun je ook vertalen met ‘Ik ben het die redt’. Want in Hem redt God van de zonde en de dood! Hij is ook Christus, dat betekent gezalfde. De langverwachte Koning die zou beloofd was. De goede Heerser die het goede voorheeft met alle mensen. Hij komt niet alleen zijn eigen mensen, maar heel de wereld besturen naar Zijn goede, volmaakte toekomst. De betekenis van Immanuel staat in onze tekst: God is met ons.

DIA 22

God is dichtbij gekomen, zo dichtbij dat je Hem kunt leren kennen als persoon in Jezus Christus. De heilige Geest wil je daarin leiden: hij wil je opmerkzaam maken, je verlangen aanwakkeren, je laten groeien in vertrouwen op God. De Geest wijst voortdurend op de Vader en op Jezus. Zo kun je God leren kennen, door de evangeliën, door de hele Bijbel. Je kunt zijn nabijheid opmerken als je leeft vanuit geloofsvertrouwen. Geloof dat God je richting wil wijzen in je leven. Stel jezelf de vraag: ‘Wat zou God me hierdoor willen zeggen, hierdoor duidelijk willen maken?’ Dat wil niet zeggen dat er altijd een duidelijk antwoord op die vraag komt. Maar je stelt jezelf wel open voor God, om je door Zijn Geest de weg te laten wijzen.

Je hoeft het dan niet ineens morgen allemaal te weten. Het gaat uiteindelijk om het leven vanuit het vertrouwen op God. In een leven vanuit vertrouwen op Hem, brengt Hij je waar je zijn moet. Heb er oog voor en zoek ernaar.

Leer van Jozef vanuit geloofsvertrouwen te leven. Zelfs als je niet 100% begrijpt hoe alles zit.

Want via een droom

– midden in een benarde situatie –

maakt God zijn plan om te winnen bekend.

Dat is: Zijn plan om mensen te redden!

Hij komt dichtbij om de wereld te redden

op een manier die geen mens ooit bedacht.

AMEN

____________________

[1] Romey, ‘Heeft Jezus echt bestaan? Dit zeggen wetenschappers’, National Geographic, 30 augustus 2024, https://www.nationalgeographic.nl/geschiedenis-en-cultuur/2017/11/bestond-jezus-echt.

[2] Roos Ravensbergen, ‘Dit is wat het betekent als je niet droomt en de oplossing volgens experts’, Metronieuws.nl, 14 mei 2023, https://www.metronieuws.nl/lifestyle/health-mind/2023/05/betekent-niet-droomt-experts-oplossing/.